logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Dr n. med. Agata Leśniak-Sobelga

Co to jest borelioza?

Borelioza (choroba z Lyme) jest wielonarządową chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze, a wywołaną przez krętki Borrelia burgdorferi (na obszarze Polski: B.burgdorferi, B,garinii, B.afzelii), w której dochodzi do zajęcia skóry, stawów, układu nerwowego i serca. Zakażenie może przebiegać bezobjawowo lub powodować objawy zależne od tkanek objętych chorobą, czasu trwania infekcji oraz reakcji immunologicznej chorego.

W Polsce każdego roku rejestruje się ponad 10 tys. nowych przypadków boreliozy. Do niedawna za tereny endemiczne dla boreliozy uznawano Podlasie, Warmię i Mazury, Dolny Śląsk, obecnie zagrożone tą chorobą są już wszystkie województwa.

Jak rozpoznać boreliozę?

Podstawą rozpoznania boreliozy jest stwierdzenie określonych objawów klinicznych oraz potwierdzenie dodatnich swoistych przeciwciał w klasie IgM lub IgG. Samo stwierdzenie przeciwciał nie jest wystarczającym wskazaniem do wdrożenia leczenia, decydują objawy kliniczne. Typowym objawem jest rumień wędrujący - zmiana skórna o charakterze plamy, szybko powiększająca się, o średnicy > 5 cm, z centralnym przejaśnieniem.

Różnorodność objawów wynika z uszkodzenia wielu układów, stąd w późniejszym etapie choroby borelioza może przebiegać pod maską chorób reumatologicznych, neurologicznych, kardiologicznych oraz dermatologicznych.

Podstawą rozpoznania jest stwierdzenie przynajmniej jednego z poniższych objawów:

  • Rumień wędrujący (erythema migrans), występuje u ok. 70-90% chorych

  • Limfocytoma boreliozowa (Borrelial lymphocytoma) występuje u ok. 2% chorych; pojedynczy, sinoczerwony, niebolesny guzek, zlokalizowany najczęściej na małżowinie usznej, mosznie, brodawce sutkowej

  • Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn

  • Zapalenia stawów

  • Zapalenie mięśnia sercowego

  • Neuroborelioza.

W jaki sposób borelioza wpływa na serce?

Boreliozowe zapalenie mięśnia sercowego (Lyme carditis) może być jedną z manifestacji klinicznych zakażenia krętkiem Borrelia burgdorferi, występuje u ok. 0,5-4% pacjentów z boreliozą, trzy razy częściej u mężczyzn, w wieku 15-45 lat. Jest powikłaniem potencjalnie śmiertelnym – stąd nie powinno się bagatelizować żadnego z poniższych objawów. Rozwija się na początku choroby, średnio w 3 tygodniu od początku zakażenia. U ok. 40% chorych jest poprzedzone objawami skórnymi w postaci rumienia wędrującego, rzadko natomiast zmianą o typie limfocytoma boreliozowa.

Do typowych objawów należą:

  • duszność wysiłkowa,

  • ból w klatce piersiowej,

  • nieregularne bicia serca, kołatania serca,

  • zawroty głowy, omdlenia,

  • bradykardia (zbyt wolna akcja serca; u 35% pacjentów),

  • tachykardia (zbyt szybka akcja serca; u 15% pacjentów).

Mogą także występować objawy podobne do zawału serca, jak również wynikające z dysfunkcji skurczowej mięśnia lewej komory i niewydolności serca. W chorobie tej mogą być zajęte różne części serca, włączając układ przewodzący, wsierdzie, nasierdzie, osierdzie, mięsień sercowy oraz rzadziej naczynia krwionośne serca lub zastawki. U 60% pacjentów pojawiają się równocześnie objawy perimyocarditis (zapalenia osierdzia i mięśnia sercowego).

Jakie badania należy wykonać?

W każdym przypadku podejrzenia zapalenia mięśnia serca konieczne jest wykonanie badania elektrokardiologicznego (EKG), w którym najczęstszą patologią (90%) są:

  • zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego - bloki przedsionkowo-komorowe, od najłagodniejszej postaci zaawansowania - bloku pierwszego stopnia do najcięższej - bloku całkowitego trzeciego stopnia,

  • bloki odnóg pęczka Hisa lub wiązek układu bodźco-przewodzącego.

Charakterystyczna jest duża zmienność stopnia bloku przedsionkowo-komorowego - w ciągu kilku minut może dojść do progresji lub ustąpienia bloku. Zaleca się hospitalizację i monitorowanie pacjentów (EKG, Holter EKG) z blokiem przedsionkowo-komorowym III i II stopnia, a także z blokiem przedsionkowo-komorowym I stopnia, jeżeli odstęp PQ przekracza 300 ms (Ryc.). W 1/3 przypadków bradyarytmia wymaga zastosowania czasowej stymulacji serca, natomiast niezwykle rzadko istnieją wskazania do implantacji kardiostymulatora.

Zarówno echokardiografia, jak i rezonans magnetyczny serca dostarczają istotnych informacji dotyczących rozległości i umiejscowienia procesu zapalnego. Dysfunkcja lewej komory z odcinkowymi zaburzeniami kurczliwości wskazuje na zapalenie mięśnia sercowego, a wysięk osierdziowy - na zapalenie osierdzia. Badaniem uważanym za złoty standard w diagnostyce zapalenia mięśnia sercowego jest biopsja serca.

Jak prawidłowo leczyć boreliozę?

Objawy zapalenia mogą ustąpić samoistnie, ale wdrożenie odpowiedniej antybiotykoterapii może skrócić czas choroby i zapobiec powikłaniom. Pacjenci z narządową postacią boreliozy powinni być leczeni antybiotykami dożylnie, przy podejrzeniu zajęcia mięśnia sercowego - ceftriaksonem, cefotaksymem lub penicyliną G przez 2-4 tyg. Natomiast pacjenci z łagodnym do umiarkowanego zaawansowaniem choroby mogą być leczeni doustnie amoksycyliną lub doksycykliną przez 2-3 tyg.

Zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego ustępują szybko, zazwyczaj po 1-3 dniach, rzadko utrzymują się dłużej niż 1 tydzień, a całkowicie ustępują do 6 tygodni. Rokowanie w boreliozowym zapaleniu mięśnia sercowego jest przeważnie dobre.

Zapis Holtera EKG600x450

Ryc. Zapis Holtera EKG. Zaburzenia przewodnictwa u pacjenta z boreliozą: blok przedsionkowo-komorowy I stopnia (odstęp PQ 566 ms) oraz przedsionkowo-komorowy II stopnia zaawansowany.

 

Piśmiennictwo

  1. M. Lica-Gorzyńska, Ł. Koziński, Z. Orzałkiewicz. Boreliozowe zapalenie mięśnia sercowego – antybiotyk zamiast rozrusznika. Folia Cardiologica 2015; 10 (6): 442-447.

  2. P.J. Krause and L.K. Bockenstedt. Lyme Disease and the Heart. Circulation 2013; 127: e451-e454.

  3. T. Kostić, S. Momčilović, Z. D.Perišić et al. Manifestations of Lyme carditis. International Journal of Cardiology 2017; 232: 24-32.

  4. S. A. Pancewicz, A. M. Garlicki, A. Moniuszko-Malinowska i wsp. Diagnostyka i leczenie chorób przenoszonych przez kleszcze. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. Przegl Epidemiol 2015; 69: 421 - 428.

  5. S.A.J. Timmer, D.J.Boswijk, G.P.Kimman, T.Germans. A case of reversible third -degree AV block due to Lyme carditis. Journal of Electrocardiology 2016; 49: 519-521.

  6. L.S.Fuster, E.E.Gul, A.Baranchuk. Electrocardiographic progression of acute Lyme disease. American Journal of Emergency Medicine 2017; 35: 1040.e5 -1040e.6

 

Październik 2018
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

TAGI

24 października 2018;
Dzień Walki z Otyłością
03 listopada 2018;
Światowy Dzień Tolerancji
14 listopada 2018;
Światowy Dzień Walki z Cukrzycą
Polityka prywatności