logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Lek. Jakub Stępniewski

Schorzenia układu krążenia są częstymi i niebezpiecznymi powikłaniami zaburzeń odżywiania. Występują one u ok. 40% chorych z anoreksją i nieco rzadziej u chorych z bulimią. Są jedną z głównych przyczyn zgonów w tej grupie chorych.

Co to jest anoreksja?

Anorexia nervosa (jadłowstręt psychiczny) jest to choroba, która charakteryzuje się nieprawidłowo niską wagą ciała i celową jej utratą, głęboką obawą przed przytyciem oraz zaburzoną percepcją budowy swojego ciała.

Nieprawidłowości układu krążenia u chorych z anoreksją mogą mieć charakter strukturalny lub czynnościowy. Znacznego stopnia niedowaga, zazwyczaj poniżej 80% należnej wagi ciała dla wzrostu, wieku i płci, może prowadzić do atrofii komórek mięśnia sercowego i włóknienia miokardium, spadku jego masy, redukcji grubości ścian oraz objętości jam serca, co w efekcie prowadzi do upośledzenia funkcji skurczowej i rozkurczowej serca, spadku rzutu minutowego, ograniczenia tolerancji wysiłku fizycznego i łatwej męczliwości. W wielu przypadkach te niekorzystne skutki anoreksji mogą ulec poprawie po przywróceniu należnej wagi ciała.

Najczęstsze kliniczne skutki anoreksji:

  • wypadanie płatka zastawki mitralnej - może manifestować się dyskomfortem w klatce piersiowej, uczuciem gniecenia za mostkiem czy zaburzeniami rytmu serca. U chorych na anoreksję, wypadanie płatka zastawki mitralnej jest wynikiem utraty masy mięśnia sercowego przy jednoczesnym zachowaniu ilości tkanki łącznej budującej aparat zastawki mitralnej. W większości przypadków wypadanie płatka zastawki mitralnej w tej grupie chorych jest stopnia łagodnego lub umiarkowanego. Ciężkie przypadki wymagające leczenia kardiochirurgicznego są rzadkie,

  • wysięki do worka osierdziowego - obecność płynu w worku osierdziowym może powodować ból w klatce piersiowej o charakterze kłucia, uczucie kołatania serca lub duszności. Duża ilość płynu w osierdziu może być przyczyną tamponady worka osierdziowego, co jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia,

  • bradyarytmie - zwolnienie akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę jest wynikiem nadaktywności części parasympatycznej układu nerwowego. Bradykardia jest, w pewnym sensie, mechanizmem oszczędzającym energię w sytuacji niedostatecznej podaży kalorii. Objawy bradykardii to osłabienie, zasłabnięcia, a nawet epizody utraty przytomności. Wystąpienie takich objawów w wyniki bradykardii jest wskazaniem do pilnej hospitalizacji,

  • hipotensja - bezpośrednią konsekwencją bradykardii oraz upośledzenia funkcji skurczowej serca jest hipotensja. Obniżenie skurczowego ciśnienia tętniczego krwi poniżej 90 mmHg może skutkować osłabieniem i łatwą męczliwością. Istotnym problemem klinicznym może być również tzw. niedociśnienie ortostatyczne, objawiające się spadkiem ciśnienia tętniczego krwi podczas wstawania z pozycji siedzącej lub leżącej, lub przy długotrwałym pozostawaniu w pozycji stojącej. Nagły spadek ciśnienia najczęściej prowadzi w takich sytuacjach do zasłabnięć, omdleń oraz upadków, które mogą być groźne dla życia,

  • nieprawidłowości układu bodźcotwórczo-przewodzącego serca - uszkodzenie komórek mięśnia sercowego w przebiegu uporczywego głodzenia może prowadzić do nieprawidłowości odstępu QT w zapisie EKG, które mogą świadczyć o zaburzeniach fazy repolaryzacji serca. Wydłużenie lub skrócenie odstępu QT jest markerem groźnych dla życia arytmii (Ryc.), i w każdym przypadku wymaga konsultacji kardiologicznej.

Zapis EKG przedstawiajcy grone komorowe zaburzenia rytmu serca tzw. Torsade de pointes. 600x450

Ryc. Zapis EKG przedstawiający groźne, komorowe zaburzenia rytmu serca, tzw. Torsade de pointes.

 

Co to jest bulimia?

Bulimia nervosa (żarłoczność psychiczna) jest to choroba, która charakteryzuje się napadami objadania się, po których występują zachowania kompensacyjne mające na celu pozbycie się spożytego pokarmu. Należą do nich wywoływanie wymiotów przy użyciu np. środków powodujących wymioty (tzw. emetyków), głodówki, użycie leków moczopędnych, środków przeczyszczających, wykonywanie lewatyw czy poddawanie się nadmiernym ćwiczeniom fizycznym.

Najczęstsze kliniczne skutki bulimii:

  • arytmie - są w głównej mierze wynikiem zaburzeń elektrolitowych, obniżonego poziomu m.in. potasu i magnezu w wyniku częstych wymiotów. Znaczne zaburzenia elektrolitowe mogą prowadzić do zagrażających życiu tachyarytmii i wymagają szybkiej korekcji,

  • kardiomiopatia - jest wynikiem toksycznego działania na komórki mięśnia sercowego niektórych leków wywołujących wymioty. Podobnie jak w anoreksji, uszkodzenie komórek mięśnia sercowego prowadzi do upośledzenia funkcji skurczowej i rozkurczowej mięśnia sercowego, co z biegiem czasu prowadzi do niewydolności krążenia i śmierci.

Ważnym aspektem schorzeń układu krążenia występujących w wyniku groźnych zaburzeń odżywiania z punktu widzenie rokowniczego jest fakt, iż większość tych zaburzeń ustępuje po odbudowaniu wagi ciała, zaprzestaniu prowokowania wymiotów i uzupełnieniu brakujących mikroelementów.

 

 

Piśmiennictwo

1. Cooke RA, Chambers JB, Singh R, et al. QT interval in anorexia nervosa. Br Heart J 1994; 72:69.

2. Goldberg SJ, Comerci GD, Feldman L. Cardiac output and regional myocardial contraction in anorexia nervosa. J Adolesc Health Care 1988; 9:15.

3. Sachs KV, Harnke B, Mehler PS, Krantz MJ. Cardiovascular complications of anorexia nervosa: A systematic review. Int J Eat Disord 2016; 49:238.

4. Forney KJ, Buchman-Schmitt JM, Keel PK, Frank GK. The medical complications associated with purging. Int J Eat Disord. 2016 Mar;49:249-59.

5. Westmoreland P, Krantz MJ, Mehler PS. Medical Complications of Anorexia Nervosa and Bulimia. Am J Med 2016; 129:30.

Lipiec 2018
P W Ś C Pt S N
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31

TAGI

Polityka prywatności