Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

 

Dr n. med. Mateusz Podolec

 

Ból w klatce piersiowej jest nieswoistym objawem. Może wystąpić u pacjentów w różnym wieku i z różnymi schorzeniami. Zawał mięśnia sercowego to najczęstsza przyczyna tego rodzaju dolegliwości, należy jednak pamiętać, że istnieje też szereg innych przyczyn. Jakie są zatem inne przyczyny bólu w klatce piersiowej? I jak odróżnić ból zawałowy od dolegliwości związanych z innymi schorzeniami?

Źródłem bólu mogą być praktycznie wszystkie narządy i struktury znajdujące się w obrębie klatki piersiowej z wyjątkiem miąższu płucnego. Najczęstsze lokalizacje źródła bólu to:

  1. Serce – dolegliwości bólowe mogą być spowodowane przez chorobę niedokrwienną serca (pod postacią np.: dławicy piersiowej czy zawału serca), zapalenie osierdzia, choroby zastawkowe

  2. Inne narządy klatki piersiowej – rozwarstwienie aorty, zator tętnicy płucnej, bóle spowodowane podrażnieniem opłucnej – np. zapalenie płuc i opłucnej, zawał płuca, odma opłucnowa, choroby przełyku, tchawicy, oskrzeli lub śródpiersia

  3. Ściana klatki piersiowej – nerwobóle, bóle kostno-mięśniowe, np. zapalenie chrząstek żebrowych, zapalenie stawu mostkowo-obojczykowego, przeciążenie mięśniowe, skurcz mięśni międzyżebrowych, choroby gruczołów sutkowych i skóry

  4. Narządy jamy brzusznej – bóle promieniujące do klatki piersiowej: refluks żołądkowo-przełykowy, choroba wrzodowa, kamica żółciowa, zapalenie trzustki, zespół Mallory’ego i Weissa, pęknięcie przełyku, przepuklina rozworu przełykowego

  5. Ból psychogenny – tzw. „nerwica serca” czyli zespół Da Costy, zaburzenia lękowe, choroby afektywne (depresja)

Wymienione powyżej to tylko niektóre, najczęstsze przyczyny bólu w klatce piersiowej.

Teraz pozostaje odpowiedzieć na drugie pytanie, jak zatem odróżnić czy ból jest spowodowany zawałem czy też ma swoje źródło w innej patologii. Pomocne w tym jest określenie jaki jest charakter bólu, jego lokalizacja i promieniowanie. Ustalane jest to na samym początku procesu diagnostycznego, bo już w trakcie badania podmiotowego (rozmowy z pacjentem). Charakterystyka bólu może nas ukierunkować na prawdopodobne rozpoznanie i czasem pozwala zaoszczędzić czas ograniczając liczbę badań dodatkowych niezbędnych do postawienia tego rozpoznania. Przykłady:

  • DŁAWICA PIERSIOWA STABILNA. Ból spowodowany jest przejściowym niedokrwieniem mięśnia sercowego. Umiejscawia się zamostkowo, może promieniować do szyi, żuchwy, ramion, łokci, nadbrzusza. Ból ma charakter gniotący, piekący, ściskający i trwa zwykle kilka minut. Może być wywołany przez wysiłek fizyczny, stres emocjonalny, zimne powietrze i obfity posiłek. Ustępuje po zaprzestaniu wysiłku lub podaniu nitrogliceryny. Może mu towarzyszyć duszność.

  • ZAWAŁ SERCA LUB NIESTABILNA DŁAWICA. Ból spowodowany jest przez przedłużające się niedokrwienie serca lub martwicę. Umiejscowienie i charakter bólu są podobne jak w przypadku wyżej opisanej dławicy stabilnej. Jest to jednak silniejszy ból, trwa zwykle powyżej 20 minut. Czynniki go wywołujące są takie same jak w przypadku dławicy stabilnej, jednakże nie ustępuje on po zaprzestaniu wysiłku lub przyjęciu nitrogliceryny. Oprócz duszności mogą mu towarzyszyć poty, osłabienie, nudności i wymioty.

  • ROZWARSTWIENIE AORTY. Ból spowodowany jest rozciąganiem ściany aorty. Umiejscawia się w przedniej ścianie klatki piersiowej, może promieniować do okolicy międzyłopatkowej i lędźwiowej. Jest to ból o charakterze rozdzierającym, niezwykle silny, pojawia się nagle. Charakterystycznym objawem przedmiotowym może być asymetria ciśnienia tętniczego na kończynach.

  • BÓL OPŁUCNOWY Opłucna jest to cienka i błyszcząca, stale zwilżana surowicza błona, w której zamknięte są płuca i która ułatwia ich ruch w czasie oddechu. Ból opłucnowy może być spowodowany naciekiem zapalnym opłucnej, podrażnieniem opłucnej w zawale płuca lub odmą opłucnową. Zwykle jest jednostronny, może promieniować do okolicy międzyłopatkowej, ma charakter ostry i kłujący. Wyzwalany może być przez głęboki wdech, kaszel, ruchy tułowia, zmniejsza się po położeniu na boku, w którym występuje ból. Mogą mu towarzyszyć duszność i przyspieszony oddech

  • NERWOBÓL. Jest to ból spowodowany zapaleniem nerwu, np. w półpaścu (wtedy jest jednostronny) lub uciskiem przez zmiany w kręgosłupie (może być obustronny). Ma charakter ostry. Nasila się przy palpacji wzdłuż przebiegu nerwu, niekiedy przy lekkim dotyku. W przypadku półpaśca dolegliwościom bólowym może towarzyszyć osutka, a w przypadku zmian w kręgosłupie tkliwość uciskowa kręgów piersiowych.

  • REFLUKS ŻOŁĄDKOWO – PRZEŁYKOWY Jest to ból spowodowany zapaleniem błony śluzowej przełyku. Umiejscowiony jest zamostkowo, może promieniować do pleców. Zwykle ma charakter piekący lub gniotący. Wyzwalany jest przez obfity posiłek, pochylanie się bądź pozycję leżącą. Towarzyszy mu ból w nadbrzuszu i niestrawność.

  • CHOROBA WRZODOWA Jest to ból spowodowany uszkodzeniem błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy. Lokalizuje się w nadbrzuszu, czasem w dolnej części klatki piersiowej. Jest to ból tępy, rzadziej ostry lub piekący. Wyzwalany jest przez zjedzenie posiłku (wrzód żołądka) lub pozostawanie na czczo. Zjedzenie posiłku zmniejsza dolegliwości we wrzodzie dwunastnicy. Dolegliwościom bólowym towarzyszy niestrawność.

  • BÓL NERWICOWY Mechanizm tego bólu jest niejasny. Umiejscawia się w przedniej ścianie klatki piersiowej, cechuje go zmienny charakter, często nasila się w przypadku stresu. Towarzyszy mu duszność, kołatanie serca i niepokój.

 

Przedstawione powyżej to jedynie opisy dolegliwości występujących w przebiegu niektórych z chorób mogących powodować ból w klatce piersiowej. Charakterystyki te w różnym stopniu pozwalają zróżnicować jaka jest faktycznie przyczyna tego bólu. Oczywiście pewną odpowiedź na to pytanie możemy uzyskać tylko i wyłącznie wspomagając się szeregiem badań takich jak: ocena parametrów życiowych (oddech, tętno, ciśnienie tętnicze), dokładne badanie podmiotowe i przedmiotowe, badania obrazowe (rtg klatki piersiowej, badanie ultrasonograficzne serca, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny), badania czynnościowe (np. elektrokardiogram – ZAWSZE! przy dolegliwościach bólowych w klatce piersiowej, próba wysiłkowa), badania laboratoryjne (np. morfologia krwi z uwzględnieniem markerów stanu zapalnego, markery zawału serca) oraz badania inwazyjne jak koronarografia.

 

 

Fot. Częsta lokalizacja bólu zawałowego.

 

Piśmiennictwo:

  1. Prof. dr hab. Andrzej Szczeklik i prof. dr hab. Michał Tendra „Kardiologia – podręcznik oparty na zasadach EBM” 2009r.

  2. Prof. dr hab. Andrzej Szczeklik „Interna Szczeklika” 2015r.

  3. Wytyczne ESC dotyczące postępowania w ostrych zespołach wieńcowych bez przetrwałego uniesienia odcinka ST w 2015 roku.

 

 

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności