Profilaktyka w Małopolsce

logo małopolska

 

Dr n. med. Mateusz Podolec

 

Zwężenie tętnic szyjnych, najczęściej zlokalizowane jest na poziomie opuszki tętnicy szyjnej wspólnej lub w proksymalnym (bliższym) odcinku tętnicy szyjnej wewnętrznej. Najczęściej, bo aż w około 90% przypadków spowodowane jest to miażdżycą. Zwężenie tętnic szyjnych może pojawić się w każdym wieku, jednak częściej występuje u osób starszych oraz obciążonych licznymi czynnikami rozwoju miażdżycy (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, palenie papierosów, hipercholesterolemia, otyłość brzuszna i inne). Do innych, rzadkich przyczyn zwężenia tętnic szyjnych należą: stan po radioterapii (w przebiegu leczenia nowotworów), układowe zapalenie naczyń (np. choroba Takayasu, ziarniniak Wegenera), rozwarstwienie i dysplazja włóknisto-mięśniowa.

Tętnice szyjne doprowadzają ok. 80% krwi do mózgu, ok. 20% krwi doprowadzane jest przez tętnice kręgowe. Ich znaczne zwężenie lub ich całkowite zamknięcie może prowadzić do dramatycznych skutków takich jak przemijający udar niedokrwienny mózgu (objawy trwają do 24 godzin) czy udar niedokrwienny mózgu z nieodwracalnymi zmianami neurologicznymi spowodowanymi lokalną martwicą komórek mózgowych prowadzącą do ciężkiego kalectwa, a nawet śmierci. Jak zatem zatrzymać proces chorobowy i zapobiec wystąpieniu tych skutków?

Podstawą jest diagnostyka tego schorzenia na jak najwcześniejszym etapie, obserwacja postępu choroby i ewentualne wdrożenie leczenia adekwatnego do stanu klinicznego chorego (farmakoterapia bądź leczenie inwazyjne). Wdrożenie odpowiedniej diagnostyki jest często problematyczne, gdyż w części przypadków zwężenie tętnic szyjnych przebiega bezobjawowo i choroba ujawnia się dopiero w chwili gdy pojawiają się wyżej opisane skutki. Jednakże u wielu pacjentów na różnych etapach schorzenia pojawiają się alarmujące objawy, które zmuszają chorego do skonsultowania się z lekarzem i podjęcia diagnostyki. Badaniom w kierunku rozpoznania zwężenia tętnic szyjnych powinno poddać się pacjentów, u których zaobserwowano następujące objawy:

- napadowe bóle i zawroty głowy,

- zaburzenia równowagi,

 

- niedowłady lub porażenia i występujące na ich skutek osłabienie lub zanik siły mięśniowej (po stronie przeciwnej do zwężenia),

- zaburzenia czucia - przeczulica lub osłabienie, opaczne wrażenia czuciowe (po stronie przeciwnej do zwężenia),

- przejściowe zaburzenia świadomości lub/i pamięci,

- zaburzenia widzenia – przemijająca ślepota jednostronna, przemijające niedowidzenie połowiczne, nieprawidłowe wrażenia wzrokowe (błyski, mroczki),

- zaburzenia mowy lub jej rozumienia (zwężona jest tętnica po stronie półkuli dominującej),

- szmer nad tętnicą szyjną (przy dużych zwężeniach powyżej 90% lub niedrożności niesłyszalny),

- chorzy przed operacją pomostowania aortalno-wieńcowego (by-passy),

- wszyscy chorzy z postępującą miażdżycą.

Do rozpoznania zwężenia tętnic szyjnych niezbędne są badania obrazowe. Złotym standardem na poziomie wczesnej diagnostyki jest badanie ultrasonograficzne (USG) z kolorowym doplerem. Wykonuje się je u pacjenta leżącego na plecach, za pomocą głowicy liniowej o częstotliwości 5-7 MHz. Badanie to pozwala ustalić lokalizację, stopień zwężenia oraz ocenić morfologię blaszki miażdżycowej. Za istotne hemodynamicznie uznaje się zwężenie powyżej 70% w przypadku zwężeń bezobjawowych, natomiast w przypadku występowania objawów zwężenie powyżej 50% może być już rozpatrywane za istotne (wymagające leczenia inwazyjnego).

Oprócz USG, często celem uzupełnienia diagnostyki i ewentualnego przygotowania strategii leczenia inwazyjnego zwężonych tętnic (stentowanie vs zabieg operacyjny) stosuje się badanie tomografii komputerowej (angio-CT) lub rezonansu magnetycznego (angio-MR) z podaniem jodowanego kontrastu. Ostatnim, i obecnie coraz rzadziej wykorzystywanym jest arteriografia tętnic szyjnych z wykorzystaniem promieniowania rentgenowskiego. Arteriografia związana jest z ryzykiem powikłań, zwykle stosuje się ją tylko w trudnych diagnostycznie przypadkach lub w ramach postępowania leczniczego.

 

Fot. 1. Złoty standard do oceny tętnic szyjnych – badanie ultrasonograficzne. 

Pomiar grubości kompleksu intima-media.

 

 

Fot. 2. Arteriografia tętnic szyjnych potwierdzająca istotne zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej.

 

Piśmiennictwo:

  1. Prof. dr hab. Andrzej Szczeklik „Interna Szczeklika” 2015r.

  2. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące rozpoznawania i leczenia chorób tętnic obwodowych – 2011r.

  3. Wytyczne ESC/EACTS dotyczące rewaskularyzacji mięśnia sercowego w 2014 roku

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TAGI

Deklaracja Dostępności           Polityka prywatności