logo małopolska
PROFILAKTYKA
W MAŁOPOLSCE

Lek. Agnieszka Sarnecka

Wapń i fosfor są pierwiastkami niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Powszechnie znane jest ich znaczenie dla prawidłowej budowy układu kostnego, a wiele osób przyjmuje suplementację wapnia w związku ze stwierdzoną u nich osteoporozą, czyli obniżoną gęstością kości, w celu zmniejszenia ryzyka złamań kości. Jednak rola tych pierwiastków jest znacznie szersza. Wapń i fosfor są ważnym elementem wszystkich komórek, a ich prawidłowy poziom warunkuje także odpowiednie funkcjonowanie wielu enzymów, mięśni szkieletowych, układu krzepnięcia, nerwowego, oddechowego i krwionośnego.

Wapń jest niezbędny do skurczu serca, a tym samym do zapewnienia prawidłowej pracy serca jako pompy, co umożliwia dostarczanie krwi do wszystkich tkanek.

Niedobór wapnia może skutkować zmianami w zapisie EKG w postaci wydłużenia odcinka QT, co sprzyja groźnym dla życia arytmiom, a nawet zatrzymaniu pracy serca. Wapń uczestniczy także w regulacji ciśnienia tętniczego krwi przyczyniając się do jego obniżenia.

Nadmiar wapnia we krwi także może być groźny i sprzyjać występowaniu chorób układu krążenia, w tym niewydolności serca i nasilenia zmian miażdżycowych. 

W ostatnich latach pojawiło się wiele kontrowersji dotyczących wpływu suplementacji wapnia na ryzyko zawału serca. Preparaty zawierające wapń są szeroko stosowane u osób w starszym wieku z uwagi na stwierdzaną u nich osteoporozę. Jednocześnie w tej grupie wiekowej ryzyko wystąpienia powikłań miażdżycy, takich jak zawał serca, jest największe. Dotychczas przeprowadzone badania wskazują na podwyższone ryzyko zawału serca przy suplementacji wapnia u osób z niewydolnością nerek. U pozostałych osób dane naukowe nie są jednoznaczne, część z nich wskazuje na zwiększone ryzyko zawału serca u pacjentów przyjmujących preparaty wapnia, a część wręcz ochronny jego wpływ na układ krążenia.

Dlatego w świetle aktualnej wiedzy u osób stosujących suplementację z powodu ustalonych wskazań nie należy jej odstawiać. Należy jednak podkreślić, że najlepszym źródłem uzupełnienia niedoborów wapnia jest odpowiednia dieta, a dopiero w sytuacji, gdy jest ona niewystarczająca, należy stosować suplementy wapnia. Najlepiej przyswajalny wapń pochodzi z mleka i przetworów mlecznych (Ryc.). Najlepiej wybierać produkty niskotłuszczowe. Dobrym jego źródłem są też ryby wędzone i konserwy rybne (m. in. sardynki spożywane wraz z kręgosłupami). Wapń, choć gorzej przyswajalny, znajduje się także w warzywach zielonych, roślinach strączkowych, orzechach i suszonych owocach.

Fosfor, oprócz uczestnictwa w budowie kości, pełni także ważną funkcję w procesach wytwarzania energii, przewodzeniu bodźców nerwowych oraz aktywacji licznych związków i enzymów.

Najlepszym źródłem fosforu są warzywa i produkty zbożowe.

Należy pamiętać, że metabolizm wapnia i fosforu są ze sobą ściśle powiązane, dlatego ich uzupełnianie powinno być zrównoważone. Podwyższone stężenie fosforu we krwi prowadzi do ucieczki wapnia z kości, co może sprzyjać zarówno osteoporozie, jak i zwapnieniu tkanek miękkich i naczyń krwionośnych prowadząc między innymi do nasilenia zmian miażdżycowych. Warto przypomnieć, że do prawidłowej gospodarki wapniowej niezbędna jest także witamina D, której niedobór jest powszechny w polskiej populacji.

Zapamiętaj! Wapń i fosfor są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania układu krążenia, a optymalnym sposobem utrzymania ich właściwego poziomu w organizmie jest odpowiednia dieta.

 

Dieta bogata w mleko600x450

Ryc. Dieta bogata w mleko i produkty mleczne jest najlepszym źródłem wapnia.

 

 

Piśmiennictwo

  1. Januszewicz W, Kokot F. Interna. PZWL, Warszawa 2006

  2. Bolland MJ, Avenell A, Baron JA et al. Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events: meta-analysis. BMJ, 2010; 341: 341:c3691

  3. Terlecki M, Jaeschke MD. Czy suplementacja wapnia zwiększa ryzyko zawału serca i innych niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych? https://dieta.mp.pl/zasady/74327,czy-suplementacja-wapnia-zwieksza-ryzyko-zawalu-serca-i-innych-niekorzystnych-zdarzen-sercowo-naczyniowych [odczyt 25.06.2018]

  4. Harvey NC, D'Angelo S, Paccou J et al. Calcium and Vitamin D Supplementation Are Not Associated With Risk of Incident Ischemic Cardiac Events or Death: Findings From the UK Biobank Cohort.

  5. J Bone Miner Res. 2018 May;33(5):803-811. doi: 10.1002/jbmr.3375. Epub 2018 Feb 8.

  6. http://www.izz.waw.pl/pl/component/content/article/19-uncategorised/491-swiatowy-dzien-serca [odczyt 28.06.2018]

 

 

 

 

Październik 2018
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

TAGI

24 października 2018;
Dzień Walki z Otyłością
03 listopada 2018;
Światowy Dzień Tolerancji
14 listopada 2018;
Światowy Dzień Walki z Cukrzycą
Polityka prywatności